COMPETENCIAS E HABILIDADES SOCIAIS PARA A ORIENTACIÓN

    O pasado 23 de outubro seguindo a programación do #POLAB20 tivemos a sesión en directo a través do Zoom con D. José María Rolón para achegarnos á temática relativa ás habilidades sociais e competencias que há de ter un orientador. Con esta nova entrada no blog, pretendemos repasar os conceptos vistos e lembrar o desenrolo da sesión. 

COMPETENCIAS SOCIAIS

    Rafael Bisquerra, catedrático de Orientación psicopedagóxica da Universidade de Barcelona, di que a competencia social é a capacidade para manter boas relacións con outras persoas. Isto implica dominar as microcompetencias que son: 

- Dominar as habilidades sociais básicas. A primeira das habilidades sociais é escoitar.

- Respecto polos demais. Isto é aceptar e apreciar as diferenzas individuais e grupais de todas as persoas.

- Practicar a comunicación receptiva. Isto é poñer en práctica a escoita activa.

- Practicar a comunicación expresiva. Ser capaz tanto de iniciar e manter conversas, expresar os propios pensamentos e sentimentos con claridade.

- Compartir emocións. É a capacidade para realizar accións en favor doutras persoas, sen que o solicitasen.

- Asertividade.  Isto implica a capacidade para defender e expresar os propios dereitos, opinións e sentimentos, ao mesmo tempo que se respecta aos demais, coas súas opinións e dereitos. 

- Prevención e solución de conflitos. É a capacidade para identificar, anticiparse ou afrontar resolutivamente conflitos sociais e problemas interpersoais de maneira positiva para poder resolvelos. 

- Capacidade para xestionar situacións emocionais.  Trátase de activar estratexias de regulación emocional colectiva. 

   Durante a sesión visualizamos varios videos sobre a importancia da comunicación nas relación sociais.

   O seguinte video móstranos a importancia da comunicación non verbal nas entrevistas de traballo. 

HABILIDADES SOCIAIS: ASERTIVIDADE E ESTILOS DE COMUNICACIÓN

Se nos adentramos agora nas habilidades sociais, podemos decir que:

- Adquirense a través da aprendizaxe por observación, imitación, ensaio e información.

- Son comportamentos interpersoais complexos, verbais e non verbais, a través dos cales as persoas influímos naqueles cos que estamos interactuando, obtendo deles/as consecuencias favorables e suprimindo ou evitando efectos desfavorables.

- Supoñen iniciativas e respostas efectivas e apropiadas.

- Acrecentan o reforzamento social.

- Son recíprocas por natureza

    

Dentro delas podemos facer fincapé en dous termos importantes: a asertividade e os estilos de comunicación.

    

    En canto a asertividade, a premisa principal é que toda persoa dispón duns dereitos básicos, tamén denominados dereitos asertivos. 

    Tendo isto en conta... ¿como podemos ser asertivos?

    Debemos ter en conta 3 pasos sinxelos:

    No primeiro paso, céntrase (escoitando activamente) desde o principio na outra persoa e pensa sobre o que ti opinas. Demostra comprensión, entende a situación aínda non estando de acordo.

    Co segundo paso, expresas os teus pensamentos ou sentimentos sen insistir nin pedir desculpas. É útil neste momento empregar termos como: “sen embargo”, “por outra banda”, “non obstante”, “ademais”, aínda así”...

    No terceiro paso indícase de forma clara e directa que acción ou resultado se desexa, que é o que se quere sen vacilar nin insistir. Este paso é esencial. 

    Centrámonos agora nos estilos de comunicación, que son 3:

1. Estilo pasivo: este caracterízase por non exercer os dereitos propio, déixanse de expresar mesmo de opinar polo medo a non ser aceptados/as ou queridos/as por o resto de persoas.

2. Comportamento agresivo: neste tipo de comportamento a persoa si exerce os seus dereitos propios sen respectar os alleos. Utilízase unha linguaxe impositiva e condutas de tipo destrutivo (acusación, culpa, chantaxe emocional…) case sempre acaban saindo coa súa, impoñéndose ao resto.

3. Comportamento asertivo: neste comportamento respectanse os dereitos e sentimentos alleos, tentando “negociar”. As persoas exprésanse de forma directa e honesta, facendo fronte ás situacións difíciles sen deixar de mostrar as súas opinións reais, de forma clara e sen agresividade nin imposición.

INTELIXENCIA EMOCIONAL

Para Goleman a intelixencia emocional consiste en:

1. Coñecer as propias emocions
2. Manexar as emoción
3. Motivarse a sí mesmo
4. Recoñecer as emocións dos demais
5. Establecer relacións

Todo isto e fundamental para todas as persoas, máis aínda para as que están en procesos de cambio. Para entendelas, é necesario coñecer como funcionan e como respondemos ante elas.

Niveis de resposta humanos

As emocions teñen as seguintes función:

   - Alertar das situacions de perigo.

    - Impulsala acción para evitar as situación de perigo.

As veces non reponden a isto. Sucede cando, as emocións son máis intensas ou as emocións son crónicas, por iso temos as habilidades de autocontrol emocional para evitar as dúas situación anteriores.

Pero aínda así o que sinte a persoa  ven modulado por tres niveles de respostas:

 

Para poder intervenir en los pensamientos automáticos e poder evitar as situación de malestar temos barreiras autoimpostas que son:

• -          Filtro mental
• -          Etiquetaxe
• -          Sobrexeralización
• -          Adxectivos desmedidos
• -          Pensamentos anticipatorios improdutivos
• -          Lectura mental
• -          Falacia de control por exceso
• -          Falacia de control por defecto
• -          Enunciación debería….

Para facer fronte a estes pensamentos descritos anteriormente existe una técnica de reestructuración cognitiva.

¿ Que é a reestructuración cognitiva?

A reestructuración cognitiva e unha estratexia, destinada a modificar o modo de interpretación e valoración subxetiva, coa  modelación e a práctica de hábitos cognitivos novos.

Estas intervención pódense facer a nivel motor ou fisiolóxico

O REFORZAMENTO

Considérase reforzo  calquera  evento  interno e/ou  externo que  segue  a  unha  conduta  e  que aumenta a probabilidade de que esta ocorra.

Existen diferentes tipos de reforzadores, que poden usar tanto o formador como o alumno: materiais, de actividade, xeneralizados e sociais

Para que un formador incorpore o uso do reforzo de forma natural é necesario:

1. -   Adestrar
2. -   Analizar cada uso
3. -   Incorporar ao estilo persoal e propio de comunicación.

TRABALLO EN EQUIPO

“A competencia de traballo en equipo inclúe o coñecemento, principios e conceptos das tarefas e do funcionamento dun equipo eficaz, o conxunto de habilidades e comportamentos necesarios para realizar as tarefas eficazmente, sen esquecer as actitudes apropiadas ou pertinentes por parte de cada membro do equipo que promoven o funcionamento do equipo eficaz” (Cannon-Bowers et al., 1995: 336-337). 

Composición do equipo

• Heteroxeneidade do grupo
• O número ideal de integrantes do grupo é entre  5 e 12 membros.
• Cada membro do grupo debe ter os coñecementos técnicos e as capacidades necesarias para desenvolver o traballo que lle corresponda.
• Boa cohesión grupal. 

Desenvolvemento do equipo 

Razóns de pertenza aos grupos 

• Razóns físicas.
• Razóns económicas.
• Razóns socio-psicolóxicas.

RESOLUCIÓN DE CONFLITOS

    Segundo Infante (1998) "Os conflitos son situacións nas que dúas ou máis persoas entran en oposición ou en desacordo por mor da incompatibilidade entre os seus intereses, necesidades, desexos ou valores".

Tipos de conflitos

Proceso de aparición do conflito

Estilos de enfrontamento ao conflito 

• Estilo Evitativo: Destaca por ter pouco interese individual e pouco interese polos demais. 
• Estilo Competitivo: Caracterízase polo alto interese individual e pouco interese nos outros.  
• Estilo de Compromiso: Caracterízase por ceder as dúas partes obtendo uns intereses intermedios. 
• Estilo de Acomodación: Consiste nun estilo que destaca por ter moito interese no outro e pouco no propio.
• Estilo de colaboración/cooperación: Trátase dun estilo con alto interese individual e alto interese polos outros.

Toma de decisións como proceso de resolución de conflito 

    “A toma de decisións consiste, basicamente, en elixir unha alternativa entre as dispoñibles, aos efectos de resolver un problema actual ou potencial, aínda cando non se evidencie un conflito latente” (Echeverría, et al. 2008). 

A maior parte de autores sinalan 6 criterios para tomar unha decisión eficaz: 

1. Concentrarse no realmente importante 
2. Realizar o proceso de forma lóxica e coherente 
3. Considerar tanto os elementos obxectivos como os subxectivos e utilizar unha estrutura de pensamento analítica e intuitiva. 
4. Recoller a información necesaria para optar ou elixir 
5. Recompilar as informacións, opinións, etc., que se formaron ao redor da elección. 
6. Ser directos e flexibles, antes, durante e despois do proceso.

Pasos para a resolución de conflitos: 

• Definir o problema.
• Buscar alternativas.
• Analizar e avaliar cada unha das alternativas.
• Decidir a alternativa máis adecuada.
• Poñer en marcha.
• Revisión.

REDES SOCIAIS

    As redes sociais virtuais convertéronse nun fenómeno cuxo orixe está na web 2.0, son estructuras de interacción social formada por individuos que se atopan relacionados entre sí.

Clasificación das redes socias que facilitan a interacción social: 

• Persoais: contactos e amigos con intereses en común

• Profesionais: contactos profesionais afíns a cada usuario

Imaxen sacada Pixabay

 

    Algunhas persoas consideran que as redes sociais aportan unha visión sesgada da vida das persoas e sen dúbida existen moitas redes sociais que satisfan as necesidades afectivas e que son creadas de xeito exclusivo para dito fin.

   Incluimos a compilación da sesión no wakelet, realizada por Natalia Rochela, á que queremos trasladar os nosos agradementos.

  <

Para saber máis

-  Mejor saber trabajar en equipo que saber chino.

-  Trabaja diferente