O pasado 23 de outubro seguindo a programación do #POLAB20 tivemos a sesión en directo a través do Zoom con D. José María Rolón para achegarnos á temática relativa ás habilidades sociais e competencias que há de ter un orientador. Con esta nova entrada no blog, pretendemos repasar os conceptos vistos e lembrar o desenrolo da sesión.
COMPETENCIAS SOCIAIS
Rafael Bisquerra, catedrático de Orientación psicopedagóxica da Universidade de Barcelona, di que a competencia social é a capacidade para manter boas relacións con outras persoas. Isto implica dominar asmicrocompetencias que son:
- Dominar as habilidades sociais básicas. A primeira das habilidades sociais é escoitar.
- Respecto polos demais. Isto é aceptar e apreciar as diferenzas individuais e grupais de todas as persoas.
- Practicar a comunicación receptiva. Isto é poñer en práctica a escoita activa.
- Practicar a comunicación expresiva. Ser capaz tanto de iniciar e manter conversas, expresar os propios pensamentos e sentimentos con claridade.
- Compartir emocións. É a capacidade para realizar accións en favor doutras persoas, sen que o solicitasen.
- Asertividade. Isto implica a capacidade para defender e expresar os propios dereitos, opinións e sentimentos, ao mesmo tempo que se respecta aos demais, coas súas opinións e dereitos.
- Prevención e solución de conflitos. É a capacidade para identificar, anticiparse ou afrontar resolutivamente conflitos sociais e problemas interpersoais de maneira positiva para poder resolvelos.
- Capacidade para xestionar situacións emocionais. Trátase de activar estratexias de regulación emocional colectiva.
Durante a sesión visualizamos varios videos sobre a importancia da comunicación nas relación sociais.
O seguinte video móstranos a importancia da comunicación non verbal nas entrevistas de traballo.
HABILIDADES SOCIAIS: ASERTIVIDADE E ESTILOS DE COMUNICACIÓN
Se nos adentramos agora nas habilidades sociais, podemos decir que:
- Adquirense a través da aprendizaxe por observación, imitación, ensaio e información.
- Son comportamentos interpersoais complexos, verbais e non verbais, a través dos cales as persoas influímos naqueles cos que estamos interactuando, obtendo deles/as consecuencias favorables e suprimindo ou evitando efectos desfavorables.
- Supoñen iniciativas e respostas efectivas e apropiadas.
- Acrecentan o reforzamento social.
- Son recíprocas por natureza
Dentro delas podemos facer fincapé en dous termos importantes: a asertividade e os estilos de comunicación.
En canto aasertividade, a premisa principal é que toda persoa dispón duns dereitos básicos, tamén denominados dereitos asertivos.
Tendo isto en conta...¿como podemos ser asertivos?
Debemos ter en conta 3 pasos sinxelos:
No primeiro paso, céntrase (escoitando activamente) desde o principio na outra persoa e pensa sobre o que ti opinas. Demostra comprensión, entende a situación aínda non estando de acordo.
Co segundo paso, expresas os teus pensamentos ou sentimentos sen insistir nin pedir desculpas. É útil neste momento empregar termos como: “sen embargo”, “por outra banda”, “non obstante”, “ademais”, aínda así”...
No terceiro paso indícase de forma clara e directa que acción ou resultado se desexa, que é o que se quere sen vacilar nin insistir. Este paso é esencial.
Centrámonos agora nosestilos de comunicación, que son 3:
1. Estilo pasivo: este caracterízase por non exercer os dereitos propio, déixanse de expresar mesmo de opinar polo medo a non ser aceptados/as ou queridos/as por o resto de persoas.
2. Comportamento agresivo: neste tipo de comportamento a persoa si exerce os seus dereitos propios sen respectar os alleos. Utilízase unha linguaxe impositiva e condutas de tipo destrutivo (acusación, culpa, chantaxe emocional…) case sempre acaban saindo coa súa, impoñéndose ao resto.
3. Comportamento asertivo: neste comportamentorespectanse os dereitos e sentimentos alleos, tentando “negociar”. As persoas exprésanse de forma directa e honesta, facendo fronte ás situacións difíciles sen deixar de mostrar as súas opinións reais, de forma clara e sen agresividade nin imposición.
INTELIXENCIA EMOCIONAL
Para Goleman a intelixencia emocional consiste en:
Coñecer as propias emocions
Manexar as emoción
Motivarse a sí mesmo
Recoñecer as emocións dos demais
Establecer relacións
Todo isto e fundamental para todas as persoas, máis aínda
para as que están en procesos de cambio. Para entendelas, é necesario coñecer
como funcionan e como respondemos ante elas.
Niveis de resposta humanos
As emocions teñen as seguintes función:
- Alertar das situacions de perigo.
- Impulsala acción para evitar as situación de perigo.
As veces non reponden a isto. Sucede cando, as emocións son máis intensas ou as emocións son crónicas,
por iso temos as habilidades de autocontrol emocional para evitar as dúas situación
anteriores.
Pero aínda así o que sinte a persoa ven modulado por tres niveles de respostas:
Para poder intervenir en los pensamientos automáticos e
poder evitar as situación de malestar temos barreiras autoimpostas que son:
-Filtro mental
-Etiquetaxe
-Sobrexeralización
-Adxectivos desmedidos
-Pensamentos anticipatorios improdutivos
-Lectura mental
-Falacia de control por exceso
-Falacia de control por defecto
-Enunciación debería….
Para facer fronte a estes pensamentos descritos
anteriormente existe una técnica de reestructuración cognitiva.
¿ Que é a reestructuración cognitiva?
A reestructuración cognitiva e unha estratexia, destinada a
modificar o modo de interpretación e valoración subxetiva, coa modelación e a práctica de hábitos cognitivos
novos.
Estas intervención pódense facer a nivel motor ou fisiolóxico
O REFORZAMENTO
Considérase reforzo
calquera evento interno e/ou
externo que segue a
unha conduta e que
aumenta a probabilidade de que esta ocorra.
Existen diferentes tipos de reforzadores, que poden usar
tanto o formador como o alumno: materiais, de actividade, xeneralizados e
sociais
Para que un formador incorpore o uso do reforzo de forma
natural é necesario:
-Adestrar
-Analizar cada uso
-Incorporar ao estilo persoal e propio de
comunicación.
TRABALLO EN EQUIPO
“A competencia de traballo en equipo inclúe o coñecemento, principios e conceptos das
tarefas e do funcionamento dun equipo eficaz, o conxunto de habilidades e
comportamentos necesarios para realizar as tarefas eficazmente, sen esquecer as actitudes
apropiadas ou pertinentes por parte de cada membro do equipo que promoven o
funcionamento do equipo eficaz” (Cannon-Bowers et al., 1995: 336-337).
Composición do equipo
Heteroxeneidade do grupo
O número ideal de integrantes do grupo é entre 5 e 12 membros.
Cada membro do grupo debe ter os coñecementos técnicos e as capacidades
necesarias para desenvolver o traballo que lle corresponda.
Boa cohesión grupal.
Desenvolvemento do equipo
Razóns de pertenza aos grupos
Razóns físicas.
Razóns económicas.
Razóns socio-psicolóxicas.
RESOLUCIÓN DE CONFLITOS
Segundo Infante (1998) "Os conflitos son situacións nas que dúas ou máis persoas entran en oposición ou en desacordo por mor da incompatibilidade entre os seus intereses, necesidades, desexos ou valores".
Tipos de conflitos
Proceso de aparición do conflito
Estilos de enfrontamento ao conflito
Estilo Evitativo:
Destaca por ter pouco interese individual e pouco interese polos demais.
Estilo Competitivo:
Caracterízase polo alto interese individual e pouco interese nos outros.
Estilo de Compromiso:
Caracterízase por ceder as dúas partes obtendo uns intereses intermedios.
Estilo de Acomodación:
Consiste nun estilo que destaca por ter moito interese no outro e pouco no propio.
Estilo de colaboración/cooperación:
Trátase dun estilo con alto interese individual e alto interese polos outros.
Toma de decisións como proceso de resolución de conflito
“A toma de decisións consiste, basicamente, en elixir unha alternativa entre as dispoñibles, aos
efectos de resolver un problema actual ou potencial, aínda cando non se evidencie un conflito
latente” (Echeverría, et al. 2008).
A maior parte de autores sinalan 6 criterios para tomar unha decisión eficaz:
Concentrarse no realmente importante
Realizar o proceso de forma lóxica e coherente
Considerar tanto os elementos obxectivos como os subxectivos e utilizar unha
estrutura de pensamento analítica e intuitiva.
Recoller a información necesaria para optar ou elixir
Recompilar as informacións, opinións, etc., que se formaron ao redor da elección.
Ser directos e flexibles, antes, durante e despois do proceso.
Pasos para a resolución de conflitos:
Definir o problema.
Buscar alternativas.
Analizar e avaliar cada unha das alternativas.
Decidir a alternativa máis adecuada.
Poñer en marcha.
Revisión.
REDES SOCIAIS
As redes sociais
virtuaisconvertéronse nun fenómeno cuxo orixe está na web 2.0, son estructuras
de interacción social formada por individuos que se atopan relacionados entre
sí.
Clasificación das redes socias que facilitan a interacción social:
Persoais: contactos e amigos con intereses en común
Profesionais: contactos profesionais afíns a cada usuario
Imaxen sacada Pixabay
Algunhas persoas
consideran que as redes sociais aportan unha visión sesgada da vida das persoas e
sen dúbida existen moitas redes sociais que satisfan as necesidades afectivas e
que son creadas de xeito exclusivo para dito fin.
Incluimos a compilación da sesión no wakelet, realizada por Natalia Rochela, á que queremos trasladar os nosos agradementos.
